REBALANSER SŁOWNIK
ETF · wyniki · koszty · podatki · IKE/IKZE
Krótkie definicje pod pytania typu „co to jest TER” lub „co to rebalans”. Bez rekomendacji, z kontekstem dla polskiego inwestora długoterminowego.
ETF i portfel
ETF (fundusz giełdowy)
ETF to fundusz notowany na giełdzie, który odwzorowuje ruchy określonego indeksu, surowca lub sektora. Łączy prostotę zakupu akcji z dywersyfikacją tradycyjnego funduszu inwestycyjnego.
ETF Acc (Akumulujący)
ETF akumulujący (oznaczany w panelu brokera jako Acc) nie wypłaca dywidend na konto - reinwestuje je wewnątrz funduszu, dokupując kolejne akcje z indeksu.
ETF Dist (Dystrybuujący)
ETF dystrybuujący (oznaczany w panelu jako Dist) regularnie wypłaca dywidendy i odsetki z obligacji na rachunek gotówkowy u brokera - kwartalnie lub półrocznie.
Rebalans (Rebalansowanie portfela)
Rebalans portfela to proces przywracania początkowych, docelowych proporcji aktywów (wag procentowych) w portfelu inwestycyjnym, które uległy zmianie w wyniku wahań rynkowych. Tradycyjnie polega na sprzedaży aktywów przeważonych i dokupieniu niedoważonych, lub - w strategii dopłat - na kierowaniu nowego kapitału wyłącznie do pozycji, których udział spadł poniżej planu.
UCITS (fundusz unijny)
UCITS to unijny standard funduszy i ETF-ów gwarantujący wysokie wymogi ochrony inwestora detalicznego, płynności i dywersyfikacji w całej UE. U brokera (np. XTB) szukasz funduszy z dopiskiem UCITS zamiast amerykańskich odpowiedników.
Błąd odwzorowania funduszu
Błąd odwzorowania (tracking error) mierzy, jak dokładnie ETF naśladuje swój indeks odniesienia. Im mniejszy, tym bliżej wyniku samego indeksu - koszt TER i opóźnienia transakcyjne go powiększają.
Rebalans dopłatami
Rebalans dopłatami to metoda przywracania docelowych wag aktywów w portfelu za pomocą nowego, świeżego kapitału. Zamiast sprzedawać pozycje przeważone, inwestor kieruje nowe środki wyłącznie na dokupienie pozycji niedoważonych.
DCA (uśrednianie ceny zakupu)
DCA to regularne kupowanie tego samego instrumentu (np. ETF) za stałą kwotę w ustalonych odstępach - niezależnie od tego, czy giełda akurat rośnie, czy spada. Przy spadkach ta sama wpłata kupuje więcej jednostek i obniża średnią cenę zakupu.
Dryf portfela
Dryf portfela to naturalne zjawisko polegające na odchylaniu się rzeczywistych wag procentowych aktywów od ich pierwotnie zaplanowanego poziomu, wywołane różnym tempem wzrostu lub spadku poszczególnych rynków.
Płynność funduszu
Płynność funduszu ETF to łatwość natychmiastowego zakupu lub sprzedaży jednostek po cenie zbliżonej do realnej wartości aktywów netto (NAV), bez gwałtownego wpływu na kurs.
AuM (wielkość funduszu)
AuM (aktywa pod zarządzaniem) to łączna wartość rynkowa wszystkich aktywów, jakimi zarządza dany fundusz ETF lub instytucja finansowa.
Ułamki jednostek
Ułamki jednostek to funkcja brokera pozwalająca kupić część ETF-u (np. 0,25 sztuki) zamiast całej jednostki - wygodne przy regularnych, mniejszych wpłatach.
Autoryzowany uczestnik (AP)
Autoryzowany uczestnik (AP) to duża instytucja finansowa, która może tworzyć i usuwać jednostki ETF-u u emitenta - utrzymuje zgodność ceny na giełdzie z wartością aktywów netto.
Replikacja ETF (fizyczna vs syntetyczna)
Replikacja fizyczna kupuje realne akcje lub obligacje z indeksu. Replikacja syntetyczna odwzorowuje indeks przez umowy swap z bankiem - bez fizycznego trzymania wszystkich spółek w portfelu.
YTM (rentowność do wykupu)
YTM (Yield to Maturity) to szacowana roczna stopa zwrotu z obligacji lub ETF-u obligacyjnego, gdyby papiery w portfelu były trzymane do wykupu, a odsetki reinwestowane. Kluczowy wskaźnik dłużnej części portfela.
NAV (wartość aktywów netto)
NAV to łączna wartość rynkowa aktywów funduszu minus zobowiązania, podzielona przez liczbę jednostek. Pokazuje „prawdziwą” wycenę jednej sztuki ETF-u - niezależnie od emocji na giełdzie.
Alokacja aktywów
Alokacja aktywów to planowy podział kapitału między klasy aktywów - akcje, obligacje, złoto, gotówka. To decyzja „ile czego”, ważniejsza niż wybór pojedynczego tickera czy brokera.
Procent składany
Procent składany to reinwestowanie zysków tak, by w kolejnych latach pracował już nie tylko kapitał początkowy, ale także wcześniejsze zyski. Z czasem portfel rośnie coraz szybciej - efekt „kuli śnieżnej”.
Wyniki i ryzyko
TWR (stopa zwrotu ważona czasem)
TWR mierzy, jak radziły sobie same aktywa w portfelu - bez wpływu momentu i wielkości Twoich wpłat. Pokazuje wynik strategii lub funduszu, jakby cały kapitał był zainwestowany od pierwszego dnia okresu.
XIRR / MWR (stopa zwrotu ważona pieniądzem)
XIRR (w Excelu) i MWR uwzględniają dokładny moment oraz wielkość każdej wpłaty i wypłaty. Pokazują Twoją realną rentowność jako inwestora - z wpływem regularnego oszczędzania i timingu dokupów.
Prosta stopa zwrotu
Prosta stopa zwrotu to zysk netto podzielony przez łączną wartość zainwestowanego kapitału. Działa intuicyjnie tylko przy jednej wpłacie na start - przy regularnych dopłatach wynik bywa mocno zafałszowany.
CAGR (skumulowana roczna stopa wzrostu)
CAGR to stała roczna stopa zwrotu, która przekształciłaby kapitał początkowy w końcowy w danym czasie - przy założeniu rocznej kapitalizacji. Ułatwia porównanie wyników z różnych lat i z lokatą.
Benchmark (punkt odniesienia)
Benchmark to indeks lub portfel wzorcowy (np. MSCI World), z którym porównujesz wynik swojej strategii. Pokazuje, czy Twoja alokacja i rebalans faktycznie biją prostą, szeroką średnią rynkową.
IPO (debiut giełdowy)
IPO (Initial Public Offering) to pierwsza publiczna sprzedaż akcji spółki na giełdzie. Firma pozyskuje kapitał od inwestorów, a akcje zaczynają być notowane pod określonym skrótem literowym (tickerem) - często z dużą zmiennością w pierwszych tygodniach.
Fundusze venture capital (VC)
Fundusze venture capital (VC, z ang. Venture Capital) inwestują kapitał w prywatne, młode firmy - często zanim trafią na giełdę. W zamian za pieniądze biorą udział w spółce i liczą na wielokrotny wzrost wartości przy wyjściu, np. przy IPO.
Smart money (mądre pieniądze)
Smart money (mądre pieniądze) to kapitał profesjonalnych inwestorów instytucjonalnych - banków, funduszy emerytalnych, dużych zarządzających - z dostępem do analiz i długiego horyzontu. Przeciwieństwem bywa kapitał emocjonalny drobnych inwestorów reagujących na nagłówki i FOMO.
FOMO (strach przed utratą okazji)
FOMO (Fear Of Missing Out) to presja, by kupować aktywo, bo „wszyscy o tym mówią” i boisz się, że ucieknie zysk. Na giełdzie często kończy się wejściem na szczycie euforii i stratą przy korekcie.
Maksymalne obsunięcie (Max Drawdown)
Max Drawdown to największy spadek wartości portfela od historycznego szczytu do najniższego dołka w danym okresie. Pokazuje najgorszy scenariusz, na który musisz być gotowy psychicznie i finansowo.
Profil ryzyka
Profil ryzyka to Twoja gotowość - finansowa i psychiczna - na akceptowanie spadków w zamian za potencjał wyższego zysku. Określają go horyzont, stabilność dochodu i reakcja na czerwony wynik na koncie.
ROE (rentowność kapitału własnego)
ROE (ang. Return on Equity, rentowność kapitału własnego) mierzy, ile zysku netto spółka generuje z kapitału własnego akcjonariuszy. W panelu brokera (np. XTB) to jeden z pierwszych wskaźników jakości biznesu - wysokie ROE bywa sygnałem sprawnej firmy, ale może wzrosnąć także przez nadmierne zadłużenie.
ROI (zwrot z inwestycji)
ROI (ang. Return on Investment, zwrot z inwestycji) pokazuje, ile zysku lub straty przyniosła inwestycja w stosunku do włożonego kapitału. To szerszy wskaźnik niż ROE - dotyczy całej transakcji (np. akcje, mieszkanie, kampania), nie tylko rentowności spółki w bilansie.
ROA (rentowność aktywów)
ROA (ang. Return on Assets, rentowność aktywów) pokazuje, jak efektywnie spółka wykorzystuje cały majątek - własny i finansowany długiem - do generowania zysku. Uzupełnia ROE: niskie ROA przy wysokim ROE to często sygnał, że wynik opiera się na kredytach.
P/E (wskaźnik C/Z)
P/E (u brokera często jako C/Z - cena do zysku) mówi, ile złotych płacisz za jedną złotówkę zysku na akcję. Porównuj z branżą i benchmarkiem - niski wskaźnik nie zawsze znaczy „tani”, wysoki nie zawsze „drogi”.
P/B (wskaźnik C/WK)
P/B (u brokera często jako C/WK - cena do wartości księgowej) porównuje cenę akcji z wartością księgową netto na sztukę. Poniżej 1,0 oznacza wycenę giełdy niżej od księgowego majątku - sensowne przy bankach, słabsze przy spółkach technologicznych.
Dividend Yield (stopa dywidendy)
Stopa dywidendy to roczna dywidenda na akcję podzielona przez aktualną cenę rynkową - jak „oprocentowanie” z wypłat gotówki. Bardzo wysoki procent często sygnalizuje spadek kursu lub ryzyko cięcia wypłat.
Koszty
TER (koszt roczny funduszu)
TER (wskaźnik kosztów całkowitych) to roczny koszt zarządzania funduszem lub ETF-em, wyrażony w procentach i potrącany z aktywów funduszu. Obejmuje m.in. wynagrodzenie zarządzającego, koszty administracyjne i prawne.
CPI (inflacja konsumencka)
CPI (wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych) mierzy średnią zmianę cen koszyka typowych dóbr gospodarstw domowych. Dla inwestora oznacza to tempo inflacji - obniżkę realnej siły nabywczej gotówki na koncie.
Spread giełdowy
Spread giełdowy to różnica między ceną kupna (Ask) a ceną sprzedaży (Bid) tego samego ETF-u. To ukryty koszt każdej transakcji - osobny od spreadu walutowego brokera przy przewalutowaniu PLN.
Spread walutowy (u brokera)
Spread walutowy to różnica pomiędzy kursem kupna (bid) a kursem sprzedaży (ask) danej waluty, stanowiąca ukryty koszt transakcyjny przy wymianie pieniędzy. U brokerów giełdowych pojawia się zawsze, gdy kupujesz instrumenty notowane w EUR lub USD, posiadając na koncie wyłącznie złotówki (PLN). To osobny koszt od spreadu giełdowego Bid-Ask na samym ETF-ie.
Hedging walutowy (PLN Hedged)
Hedging walutowy zabezpiecza zagraniczny ETF przed wahaniami kursu (np. USD/PLN). Wersja „PLN Hedged” stara się oddać wynik indeksu w złotówkach - bez dodatkowego zysku lub straty z samej waluty.
Podatki
Dywidenda
Dywidenda to część zysku netto wypracowanego przez spółkę kapitałową, która na mocy uchwały walnego zgromadzenia akcjonariuszy zostaje wypłacona współwłaścicielom (inwestorom posiadającym akcje) proporcjonalnie do liczby posiadanych przez nich udziałów.
W-8BEN
W-8BEN (Certificate of Foreign Status of Beneficial Owner) to oficjalny amerykański formularz podatkowy urzędu skarbowego IRS, służący do weryfikacji statusu rezydencji podatkowej inwestora zagranicznego w celu zastosowania obniżonej stawki podatku u źródła od dywidend wypłacanych przez spółki z USA.
Podatek Belki
Podatek Belki to potoczna nazwa zryczałtowanego podatku dochodowego od zysków kapitałowych w Polsce, wynoszącego 19%. Obejmuje m.in. zyski ze sprzedaży akcji i funduszy ETF, odsetki z lokat bankowych oraz wypłacane dywidendy.
WHT (podatek u źródła)
WHT (Withholding Tax) to podatek pobierany w kraju pochodzenia zysku - np. w USA od dywidend - zanim pieniądze trafią do zagranicznego inwestora. Stawka zależy od umów podatkowych i formularzy takich jak W-8BEN.
IKE / IKZE
IKE (Indywidualne Konto Emerytalne)
IKE (Indywidualne Konto Emerytalne) to element dobrowolnego, trzeciego filaru systemu emerytalnego w Polsce, który pozwala na długoterminowe inwestowanie kapitału (np. w akcje, obligacje lub ETF-y) z całkowitym zwolnieniem z 19% podatku od zysków kapitałowych (podatku Belki) przy wypłacie po osiągnięciu 60. roku życia.
IKZE (Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego)
IKZE (Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego) to dedykowany rachunek inwestycyjno-oszczędnościowy w Polsce, który pozwala na odliczanie dokonywanych wpłat od podstawy opodatkowania w rocznym zeznaniu PIT, generując natychmiastowy zwrot podatku dochodowego.
46 pojęć · Blog · alfabetycznie w ramach kategorii